Prawa pokrewne
Czym są prawa pokrewne?
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawach autorskich i prawach pokrewnych, posługuje się terminologią praw pokrewnych, chociaż w jej treści nie odnajdziemy legalnej definicji tego sfromułowania. Przez prawa pokrewne można rozumieć, zespół uprawnień, które przysługują osobom posługującym się utworem, a które nie mogą przypisać sobie jego autorstwa. Do grona takich osób zaliczymy, np. piosenkarzy, aktorów, producentów, czy dziennikarzy, czyli osoby, które przedstawiają gotowe dzieło szerszej publiczności. Prawa pokrewne pozostają w ścisłym związku z prawami autorskimi, gdyż w większości przypadków ich wykonywanie, wymaga pozyskania zgody twórcy utworu. Prawa pokrewne są prawami zbywalnymi i ograniczonymi w czasie.
Jakiego rodzaju prawa pokrewne występują?
Do katalogu praw pokrewnych, zgodnie z ww. ustawą, należą prawa do artystycznych wykonań, fonogramów i wideogramów, do nadań (np. radiowych i telewizyjnych), pierwszych wydań, a w tym wydań naukowych i krytycznych. Każde z wymienionych praw pokrewnych podlega ochronie prawnej, podobnie jak ma to miejsce w stosunku do praw autorskich.
Czy prawa pokrewne wygasają?
Jak już wspomniano powyżej, prawa pokrewne są prawami o charakterze terminowym i wraz z upływem określonego czasu ulegają wygaszeniu. Tym okresem jest co do zasady termin 50 lat. Przy czym w zależności od rodzaju wykonywanego prawa pokrewnego okres ten może się różnić, podobnie jak i termin od którego należy liczyć okres wygasania praw pokrewnych. W odniesieniu do ustalenia artystycznego wykonania prawa te nie korzystają z ochrony prawnej po upływie 50 lat następujących po roku, w którym nastąpiło pierwsze ustalenie wykonania, z kolei w przypadku sporządzenia fonogramu lub videogramu, prawa gasną po upływie 50 lat następujących po roku, w którym został on sporządzony. Jeżeli zaś chodzi o pierwsze nadanie programu to 50 lat należy liczyć po roku, w którym nastąpiło pierwsze nadanie programu. Pozostałe czasookresy są nieco odmienne i tak, w przypadku wydania naukowego i krytycznego okres ten wynosi 30 lat liczony od publikacji wydania, zaś 25 lat w sytuacji pierwszej publikacji lub rozpowszechnienia.
