Konwencja o Prawach Dziecka, czyli akt prawny dzieci

W wielu międzynarodowych systemach prawnych istnieje mnóstwo przepisów zebranych w ustawy, umowy międzynarodowe, traktaty, czy rozporządzenia, które regulują poszczególne dziedziny życia w społeczeństwie. Wśród tych aktów prawnych nie mogło zabraknąć poważnego zbioru norm prawnych dotyczących dzieci. Mowa o Konwencji o Prawach Dziecka, która została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1989 roku. Z poniższego artykułu dowiesz się, czym jest Konwencja o Prawach Dziecka oraz jakie zawiera postanowienia? Poznasz również, jakie są prawa dziecka.

1. Konwencja o Prawach Dziecka – co to jest? Geneza i powszechnie błędy w nazewnictwie
2. Doniosłość Konwencji o Prawach Dziecka
3. Jakie postanowienia zawiera Konwencja o Prawach Dziecka – kluczowe zagadnienia
4. Jakie są prawa dziecka?

Konwencja o Prawach Dziecka – co to jest? Geneza i powszechnie błędy w nazewnictwie

Pierwszym aktem prawnym, który dał niejako podwaliny do stworzenia Konwencji o Prawach Dziecka w obecnym kształcie, była Genewska Deklaracja Praw Dziecka z 1924 roku. To w niej wskazano na potrzebę szczególnej ochrony interesów prawnych dzieci ze względu na konieczność ich prawidłowego rozwoju. Konsekwencją powyższego było przyjęcie przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 20 listopada 1959 roku Deklaracji Praw Dziecka, w której wyszczególniono szereg zasad dotyczących postępowania wobec dzieci. Państwa-strony Deklaracji zastrzegły, że należy pomagać rodzinom wielodzietnym, szerzyć zasady równości wobec dzieci niezależnie od ich koloru skóry, rasy, wyznania lub pochodzenia, jak również wskazano na ochronę dziecka przed okrucieństwem i demoralizacją. Deklaracja Genewska często jest nazywana konwencją genewską o prawach dziecka. Oczywiście istnieje kilka Konwencji Genewskich, jednakże w odniesieniu do praw dzieci obowiązuje ta z 20 listopada 1989 roku, a więc Konwencja o Prawach Dziecka.

Doniosłość Konwencji o Prawach Dziecka

Sam fakt, że tekst Konwencji o Prawach Dziecka posiada tzw. preambułę świadczyć może o jego doniosłym charakterze. Przeciętne ustawy i inne akty prawne nie mają tego typu „wstępów”, gdyż są one przypisane normom o strategicznym znaczeniu dla społeczeństwa. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że ONZ zrzesza aż 193 państwa, z czego 192 przyjęły Konwencję o Prawach Dziecka. Wyjątkiem jest tylko USA.

Państwa-sygnatariusze Konwencji o Prawach Dziecka uznały, iż dziecko ma prawo do wychowywania się w godnych warunkach i należy mu zapewnić możliwość zdobycia należytych kwalifikacji, a w przypadku zagrożenia roztoczyć nad nim opiekę. Dziecko jako jedna z kluczowych jednostek społecznych musi zostać przygotowane do czynnego udziału w życiu ogółu. Twórcy Konwencji o Prawach Dziecka wiedząc, że dzieci z uwagi na niedojrzałość fizyczną oraz umysłową wymagają szczególnej opieki i ochrony prawnej, przyjęli powyższe za główny cel stworzenia tego aktu prawnego.

Jakie postanowienia zawiera Konwencja o Prawach Dziecka – kluczowe zagadnienia

Jak każdy tego typu akt prawny, Konwencja o Prawach Dziecka zawiera regulacje dotyczące ogólnych zagadnień związanych z poszczególnymi aspektami życia dzieci. Konwencja o Prawach Dziecka stanowi, iż wszystkie organy Państw-Stron winny współdziałać dla dobra wychowania dzieci, wspierać ich rozwój, a także w razie konieczności pomagać ich opiekunom prawnym.

W Konwencji o Prawach Dziecka znajdują się także zapisy odnoszące się do rejestracji urodzenia dziecka, sporządzania w związku z tym odpowiednich aktów stanu cywilnego, a ponadto zalecenia dla wszystkich Państw-Stron, aby przestrzegać szacunku do rodziny i dążyć za wszelką cenę do zacieśniania więzi rodziców z dziećmi.

W akcie prawnym nie mogło zabraknąć uregulowań związanych z podejmowaniem odpowiednich reakcji na przestępstwa przeciwko dzieciom, jak również przepisów dotyczących przeciwdziałania takim zjawiskom. Jak już sygnalizowano, Konwencja o Prawach Dziecka jest aktem prawnym o charakterze ogólnym, odnoszącym się do zasad generalnych, które wyznaczają swego rodzaju kardynalne standardy postępowania. Podobnie jak Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej, nakazuje wprowadzać w każdy porządek prawny regulacje o charakterze bardziej konkretnym.

Jakie są prawa dziecka?

Nie myląc więc Konwencji o prawach dziecka z Genewską Deklaracją Praw Dziecka z 1924 roku, zwaną potocznie konwencją genewską o prawach dziecka, musimy wiedzieć, że poszanowanie praw dzieci stało się przedmiotem rozważań najważniejszych organów międzynarodowych. Skutkiem tego było ich uporządkowanie w ramach wspomnianego aktu prawnego.

Konwencja o Prawach Dziecka zawiera wszystkie prawa dziecka. Zgodnie z przyjętym statusem, dziecko jest samodzielnym podmiotem, który z racji niedojrzałości psychicznej i fizycznej wymaga:

• szczególnej opieki
• ochrony prawnej
• poszanowania tożsamości, godności i prywatności

Dla dziecka najlepszym środowiskiem do wychowania jest rodzina. Państwo natomiast ma za zadanie wspierać rodzinę.

Jeśli chodzi o prawa dziecka, spis obejmuje:

• prawa cywilne, w którym mowa o tym, że dziecko ma prawo do: życia i rozwoju, tożsamości, wolności, godności, szacunku, nietykalności osobistej, swobody myśli, sumienia i wyznania, wyrażania swoich poglądów, wychowywania w rodzinie i kontaktów z rodzicami w przypadku rozłączenia z nimi, wolności od przemocy fizycznej lub psychicznej, nierekrutowania do wojska poniżej 15. roku życia.
• prawa socjalne, a więc prawo dziecka do: właściwego standardu życia, ochrony zdrowia, zabezpieczenia socjalnego, wypoczynku i czasu wolnego.
• prawa kulturalne, w których należy wymienić prawo dziecka do: nauki (bezpłatnej i obowiązkowej w zakresie szkoły podstawowej), korzystania z dóbr kultury, informacji i znajomości swoich praw.
• prawa polityczne, czyli prawo dziecka do: stowarzyszania się i zgromadzeń w celach pokojowych.
• prawa ekonomiczne, w których mowa o tym, że dziecko nie powinno pracować, lecz się uczyć.